Ag tosnú amach…

Dean-Comhra

Leabhrán beag deas é seo do thuismitheoirí gur mhaith leo tosnú ar Ghaeilge a úsáid lena gcuid leanaí.  Tá sé lán de frásaí simplí gur féidir a úsáid gach lá ag an baile. Mol an óige agus tiocfaidh sí, agus nuair a mholtar leanaí as a gcuid Gaeilge fásann siad aníos le muinín sa teanga. […]

Suirbhé ar Sheirbhísí Teaghlaigh sa Ghaeltacht : Torthaí & briseadh síos.

Seo an chéad mhór-shuirbhé Gaeltachta ar sheirbhísí teaghlaigh agus tá réimse leathan eolais agus staitisticí ar fáil sna torthaí atá á fhoilsiú inniu. Ghlac os cionn 1,000 teaghlach Gaeltachta páirt sa suirbhé a reáchtáladh ar líne ag tús na bliana. 49 ceist faoi sheirbhísí teaghlaigh a bhí san áireamh sa suirbhé agus roinneadh na ceisteanna […]

1,057 teaghlach Gaeltachta

1,057 teaghlach Gaeltachta a líon an suirbhé ar sheirbhísí teaghlaigh sa Ghaeltacht. Ó Chléire go Tóraigh go hAchill go hOileáin Árann, ó Rinn Ó gCuanach go Gleann Cholmcille, ó Chorca Dhuibhne go Ráth Cairn, Ó Chonamara go Gaoth Dobhair, ó Mhuigh Eo go Ciarraí Theas agus tuilleadh nach iad. Bhí teaghlaigh ó gach ceantar sa […]

Cuideachta nua le Clíona

Tá an-ríméad orainn sraith nua físeán le Clíona Ní Ghallachóir a fhógairt! Tá aithne ag cairde Thuismitheoirí na Gaeltachta ar Chlíona cheana féin ó na físeáin gleoite a chuir sí féin agus Oifigeach Forbartha Dhún na nGall Eilín Ní Bhaoill le chéile dúinn le linn na géarchéime. Scaipeadh na físeáin seo ar na grúpaí sóisialta […]

Cuir stop ‘láithreach bonn’ le próiseas comhairliúcháin faoi Ghaeilge na hArdteiste

Illustration

Tá tuairimí an phobail á lorg faoi láthair faoi mholtaí atá déanta faoi dhá chúrsa nua Gaeilge – ceann do dhaltaí i scoileanna Gaeilge agus Gaeltachta agus ceann do scoileanna Béarla. Tá iarrtha ag 13 móreagraíocht teanga agus oideachais ar an NCCA stop a chur “láithreach bonn” leis an bpróiseas comhairliúcháin atá tosaithe faoi na […]

Cuideachta le Clíona – Fearg agus Brón

Tá an-ríméad orainn an chéad réalt Youtube do pháistí i nGaeilge a chur in aithne daoibh – Clíona Ní Ghallachóir! Na 5 chéadfa atá faoi chaibidil ag Clíona sa bhfíseán seo agus í ag díriú ar Fearg & Brón Tá aithne ag cairde Thuismitheoirí na Gaeltachta ar Chlíona cheana féin ó na físeáin gleoite a […]

An Fuipín

Éan farraige é an Fuipín le gob mór groí liath a thógann dathanna spleodrach ar féin san Earrach. Maireann sé ar éisc farraige. Táid go hiontach ar fad ag snámh — ag dul 60m síos fén uisce agus dochreidthe ag eitilt — suas le 88km san uair! Tagann siad i dtír ag deireadh Mhárta chun nead a thógaint.

An Lon Dubh & an Chéirseach

Dubh ar fad le gob geal buí atá an Lon Dubh. Donn atá an Chéirseach (an cailín) le h-ucht breac donn-rua. Bíonn fáinní buí acu beirt timpeall ar a gcuid súile. Maireann siad sa ghairdín, faoin tuath agus sna bailte. Cuirigí cluas le héisteacht oraibh don Lon Dubh, bíonn ceol aoibhinn acu ó thús an Earraigh go deireadh an tSamhraidh.

Féasta Filíochta

Saothar é seo a cruthaíodh do phobal óg na Gaeltachta mar cheiliúradh ar an Oíche Chultúir. Leathanaigh dathúcháin bunaithe ar dánta Gaeilge curtha le chéile ag Tuismitheoirí na Gaeltachta i gcomhar le plúr na n-ealaíontóirí Gaeltachta.

Cuideachta le Clíona – Tadhall

Tá an-ríméad orainn an chéad réalt Youtube do pháistí i nGaeilge a chur in aithne daoibh – Clíona Ní Ghallachóir! Na 5 chéadfa atá faoi chaibidil ag Clíona sa bhfíseán seo agus í ag díriú ar thadhall. Tá aithne ag cairde Thuismitheoirí na Gaeltachta ar Chlíona cheana féin ó na físeáin gleoite a chuir sí […]

Scéin na Samhna

Sraith leathanaigh dathúcháin deartha ag Siún Ní Eartáin dúinn chun Oíche Shamhna a cheiliúradh. Bhí Siún ar thaithí oibre le Tuismitheoirí na Gaeltachta ó Phobalscoil Chorca Dhuibhne agus bhí ana-spraoi aice ag ullmhú leathanaigh scanrúla dathúcháin.

Siúlóid na Cille, Corca Dhuibhne

Ag Tóraíocht Taisce ag Siúlóid na Cille, Dún Chaoin i gCiarraí, áit ar aimsigh Muintir Uí Eartáin an Donnóg Féir, Caoróg Mhara, Scoil ón scannán Ryan’s Daughter agus na Blascaodaí.

Mainistir Bheigtí, An Mhí

Ag Tóraíocht Taisce ag Mainistir Bheightí, lamh le Ráth Chairn i gcontae na Mí, áit ar aimsigh Muintir Mhic Giolla lasachta crann uill, cuileoga, Bbeigthigh, Droichead Bheigtí agus an Seanmhainistir Cistercian ón 11ú aois.

Mainistir na Croise, Iorras

Ag Tóraíocht Taisce ag Mainistir na Croise in Iorras, Contae Mhaigh Eo, áit ar aimsigh Muintir Uí Raghallaigh Feamainn Bhoilgíneach, Smugairle Róin, Mainistir na Croise agus lnis Gluaire – áit ar chaith Clann Lir 300 bliain.  

Cuan na Coime, Acaill

Ag Tóraíocht Taisce ag Cuan na Coime ar Acaill, Contae Mhaigh Eo, áit ar aimsigh Muintir Sedlak Duileasc, Sleamhcán, Carraigín, Diúilicíní, Faocháin, Cruachán agus Túr Garda Chósta.

Mainistir an Riaisc, Corca Dhuibhne

Tóraíocht Taisce ag Mainistir an Riaisc i gCorca Dhuibhne, Ciarraí. I dteannta an mhainistri álainn d’aimsigh Muintir Uí Eartáin Deora Dé, capaill sa ghort agus Cloch na bhFaithní – cloch a deirtear, a chuireann leigheas ar fhaithní.

Deirgimleach, Conamara

Ag Tóraíocht Taisce ag Deitgimleach, Baile Chonaola, Conamara, áit ar aimsigh Muintir Bayda féar portaigh, caoirigh, capaill, asail agus fothrach staisiuin raidió Ghuglielmo Marconi agus bothain eolais. Is ón staisiún seo a seoladh an chead chomhartha raidió trasatlantach.

Gleann Tornán, Gaoth Dobhair

Tóraíocht Taisce ag Gleann Toman, Gaoth Dobhair, Co. Dhún na nGall, áit ar aimsigh Muintir Mhic Chnaimhsí Crann Beithe, Ciaróg Thíograch agus sean seipéal i nGleann Nimhe. Mhair Naomh Toman anseo fadó mar mhanach díseartach.

Com an Lochaigh, Corca Dhuibhne

Ag Tóraíocht Taisce i gCom an Lochaigh, Feothanach, Ciarraí. D’aimsigh Muintir Uí Eartáin Feileastram Dearg, Airgead Luachra, Eas Chom na Caillí agus Droichead thar Abha na Feothanaí sa ghleann álainn seo.

Cnoc na dTobar, Uíbh Ráthach

Ag Tóraíocht Taisce ar Chnoc na dTobar, Uíbh Ráthach, Ciarraí Theas, áit ar aimsigh Muintir Bayda raithneach, fraoch, caoirigh, 15 de chroiseanna ar an gcnoc agus radharc fairsing ar Chathair Saidhbhfn, An Fhaill Mhór agus Cuan Onna. Bhí an áit seo tabhachtach aimsir na bpagánach go háirithe ar an gcéad lá Lúnasa nuair a dheineadar […]

Cnoc Bréanainn, An Leitriúch

Ag Tóraíocht Taisce ar Chnoc Bréanainn ón Leitriúch, Corca Dhuibhne, áit ar aimsigh Muintir Uí Eartáin Aiteann Gaelach, faoch, neart caorach, reic eitleáin agus radharc aoibhinn ar Chaislean Ghriaire agus na Machairí. Bhuail Luftwaffe Focke Wulf 200 de chuid na Gearmáine an cnoc i Lunasa 1940 agus tá cuid den reic fós le feiscint ann. […]

Ceann Iorrais, Gleann Lára

Ag Tóraíocht Taisce ar Cheann Iorrais i dtuaisceart Mhaigh Eo. Muintir Uí Raghallaigh ag faire amach ón dtúr faire áit a chonacadar ceannbhán caolduilleach, snathaid mhór agus Éire 62 scríofa ar an talamh.

Baile Uí Chonaill, Dún Mór

Ag Tóraíocht Taisce ag Baile Uí Chonaill, Cloich Cheann Fhaola, áit ar aimsigh Muintir Grain Seiceamar & Castan Capaill, Gormán Coiteann,  Spideog, Droichead an tSeaniarnród mar aon le Teach Bhaile Uí Chonaill. Ta cuid mhór bláthanna agus crainn deasa le feiceáil anseo. Fosta tá siúlóid deas ann ar an Seaniarnród.

Béal Bán, Corca Dhuibhne

Ag Tóraíocht Taisce ar thráigh Béal Bán, Corca Dhuibhne, áit ar aimsigh Muintir Uí Eartáin noiníní móra, An Droimneach Mór, Portan Glas i muirligh sáile mar aon le radharc breá ar na Triur Deirfiuracha agus Tur Bhaile Dhaith.

Baile an Sceilg, Uíbh Ráthach

Ag Tóraíocht Taisce ar Baile an Sceilg, Uíbh Ráthach, Ciarraí Theas áit ar aimsigh Muintir Bayda Deora Dé, ba agus Caisleán aoibhinn Bhaile an Sceilg.

Bád Eddie, Gaoth Dobhair

Ag Tóraíocht Taisce ar thrá Ghaoth Dobhair i  nDún na nGall.  Bhí an-spraoi ag Muintir Grain i mbád Eddie agus d’aimsíodar Crosóg Mhara agus Fearbán Mór agus iad i mbun tóraíochta.

An Trá Geal, Gaoth Dobhair

Ag Tóraíocht Taisce ar an Thrá Geal i nGaoth Dobhair, Co. Dhún na nGall.  Is anseo a d’aimsigh Muintir Uí Chnáimhsí muiríneach, eascann, Tobar Pholl an tSlogaide agus Lampaí na Glaisigh. De réir a cheile a tógtar na caisleáin!

An Chrois, Iorras

Ag Tóraíocht Taisce ar an Chrois in Iorras, Maigh Eo Thuaidh. D’aimsigh Muintir Uí Raghallaigh Currach Buí, Cuan Sailín, Cloigíní Gorma agus an Conach. Bhí teach na mbocht ann tráth ar an Sailín.

An Sliabh Mór, Acaill

Ag Tóraíocht Taisce ar an Sliabh Mór, Acaill, áit ar aimsigh Muintir Mhic Giolla lasachta Fraoch Cloigíneach, caoraigh, an Baile Treigthe & Túr Ghráinne Mhaol. Chonaiceadar chomh maith go leor braonta báistí ag titim anuas ó chineál seilf chaonaigh, rud a bheadh deas do na sióga, agus sfagnam a bheadh feiliúnach mar spuinse dóibh!